De Amsterdamse grachtengordel in een oogopslag
De grachtengordel is de historische gordel van grachten binnen de Singelgracht, aangelegd als geplande uitbreiding van een havenstad. Het is het deel van Amsterdam dat UNESCO in 2010 op de Werelderfgoedlijst zette. De erkenning geldt voor deze gordel, niet voor de hele stad.
Het plan werd vanaf het eind van de 16e eeuw getekend en in de 17e eeuw gebouwd. De grachten lopen als concentrische bogen rond het oude centrum, en rechte straten kruisen ze als spaken van een wiel. De verdedigingslinie werd naar de Singelgracht verlegd, waardoor ruimte ontstond voor een geheel nieuwe wijk met huizen, pakhuizen en werkplaatsen.
Hoe het plan werkte
Eén ontwerp, in fasen over decennia gebouwd.
Bogen en radiale straten
De nieuwe grachten buigen in een halve cirkel om het oude centrum, en de straten die ze kruisen lopen ongeveer recht naar buiten. Water droogde het lage land, en het land tussen de grachten werd opgevuld en verdeeld in percelen.
De eerste fase
De eerste fase dateert uit 1613, tussen de Haarlemmerdijk en de Leidsegracht. Na 1656 werd de gordel uitgebreid richting de Amstel. Voor het hele verhaal lees je de geschiedenis van de grachten.
Verschillende functies voor verschillende percelen
Grote woonpercelen lagen langs de statige grachten, terwijl andere delen van de gordel bestemd waren voor handel en ambacht. Daarom zien de grachten er van de ene naar de andere strook verschillend uit.
Een omvang die makkelijk verkeerd wordt geciteerd
Het oorspronkelijke uitbreidingsproject omvatte 14 km grachten en 80 bruggen. Dat cijfer hoort bij het historische project. Het is geen telling van de grachten en bruggen die Amsterdam vandaag heeft.
Onze keuze: een museum aan de grachten
Het Grachtenmuseum legt uit hoe de grachtengordel is aangelegd, wat goed past bij een bezoek aan dit deel van de stad.
Door ons gekozen tours, te boeken via GetYourGuide. De prijzen zijn indicatieve vanafprijzen in euro (stand november 2026). Tik op een tour voor beschikbaarheid en de actuele prijs in jouw valuta.
Grachtengordelcruises, wandelingen en boten
Bootritten en wandelingen langs de grachtengordel, met actuele prijzen en beschikbaarheid.
De belangrijkste grachten van de gordel
Drie grote grachten dragen het systeem, en één oudere gracht ligt er binnenin.
Herengracht
Het werk aan de Herengracht begon in 1613. Hij was gepland als statige woongracht. Zie de Herengracht en Keizersgracht.
Keizersgracht
De Keizersgracht volgde in 1615 en was, net als de Herengracht, gepland voor grote huizen.
Prinsengracht
De Prinsengracht begon in 1614 en is de gracht met meer pakhuizen. Lees meer op de pagina over de Prinsengracht.
Singel en de Nieuwe Grachten
De Singel is de oudere stadsgracht en is niet hetzelfde als de Singelgracht. In bredere zin omvat de gordel ook de Singel en de nieuwe grachten ten oosten van de Amstel.
Wat UNESCO beschermt
Kernzone, bufferzone en de redenen voor de erkenning.
De erkenning voldoet aan criteria i, ii en iv. De gordel bewaart beschermde rijen historische gevels en veel huizen uit de 17e en 18e eeuw. Niet elk huis dat je ziet is ongewijzigd, en niet elke waterweg in Amsterdam ligt in de kernzone.
De Jordaan, een vroegere wijk van arbeiders en ambachtslieden, ligt buiten de kernzone maar binnen de bufferzone. Behandel de Jordaan dus niet als hetzelfde als de grachtengordel.
De gordel is een levend deel van de stad. Musea, kerken en bootritten binnen de gordel hebben hun eigen tijden en prijzen, en de straten zijn gratis te wandelen. Voor de gebouwen zelf, zie grachtenhuizen en bruggen.
Zo zie je de grachtengordel
Drie manieren, met prijzen van 2026 waar die bestaan.
| Manier om het te zien | Tijd | Prijs 2026 | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Lopen langs de grachten | Zolang je wilt | Geen ticket | Details van gevels, bruggen en zijstraatjes |
| Dagcruise | 75 minuten | Vanaf €18,50 | Een overzicht van verschillende grachten vanaf het water |
| Avondcruise | 90 minuten | Vanaf €20,80 | Verlichte huizen en bruggen na donker |
| Zelf te varen elektrische boot voor max. 6 personen | 2 of 3 uur | €79 voor 2 uur (€69 's ochtends), €99 voor 3 uur (€89 's ochtends) | Groepen die in eigen tempo willen |
De stad rekent een vermaaksbelasting van €2,70 per passagier op gemotoriseerde bootritten, die sommige aanbieders apart tonen. Het bootverhuurvoorbeeld bevat btw, een briefing, een kaart, reddingsvesten en motorvermogen, en de belasting komt daar bovenop. Voor de meeste eerste bezoekers geeft een dagcruise gevolgd door een wandeling langs één gracht een goed beeld van de gordel. Details staan op de pagina over grachtencruises en de pagina over bootverhuur.
Blijf verkennen
Eén pagina per deel van de gordel.
Amsterdamse grachtengordel: veelgestelde vragen
Wat is de grachtengordel van Amsterdam?
Het is de geplande gordel van grachten uit de 17e eeuw rond het oude centrum, binnen de Singelgracht. De drie hoofdgrachten zijn de Herengracht, de Keizersgracht en de Prinsengracht.
Wanneer werd de grachtengordel werelderfgoed?
UNESCO nam hem in 2010 op. De kernzone is 198,2 ha en de bufferzone 481,7 ha.
Maakt heel Amsterdam deel uit van het werelderfgoed?
Nee. De erkenning geldt voor de historische grachtengordel binnen de Singelgracht. Andere grachten en wijken, waaronder de Jordaan, liggen in de bufferzone of daarbuiten.
Is er toegangsgeld voor de grachtengordel?
Je loopt langs de grachten zonder ticket. Musea, kerken en bootritten hebben elk hun eigen openingstijden en prijzen, dus controleer die voor je gaat.
Mag ik in de grachten zwemmen?
Zwemmen is verboden in de vaargeul en bij bruggen, sluizen en wachtplaatsen, en scheepvaart en verborgen voorwerpen maken het riskant. Wil je zwemmen, gebruik dan een officiële zwemplek.
Wat is het verschil tussen de Singel en de Singelgracht?
De Singel is een oudere stadsgracht binnen de gordel. De Singelgracht is de buitenste gracht waar de verdedigingslinie naartoe werd verlegd toen de gordel werd aangelegd.